چۆنیەتی وەبەرهێنان لە یەکەم مووچەتدا و دروستکردنی سامانی دارایی لە عێراق
تێبینی: ئەم وتارە تەنها بۆ مەبەستی پەروەردەیی و زانیارییە و وەک ئامۆژگارییەکی دارایی یان وەبەرهێنانی تایبەت هەژمار ناکرێت. وەبەرهێنان مەترسی تێدایە، و پێویستە پێش ئەنجامدانی هەر بڕیارێک لێکۆڵینەوەی خۆت بکەیت یان ڕاوێژ بە ڕاوێژکارێکی دارایی باوەڕپێکراو بکەیت.
یەکەم جار کە مووچەی خۆت وەردەگریت، هەست ناکەیت تەنها پارەیە. بەڵکو هەست دەکەیت کە سەلماندنێکە. سەلماندنی ئەوەی کە شەونخوونییەکانی خوێندن مانایەکی هەبووە. سەلماندنی ئەوەی کە چیتر ئەو منداڵە نیت کە داوای پارەی گیرفان لە باوکی دەکات. دراوەکان نوێن، ژمارەکە ڕاستەقینەیە، و لەو ئێوارە جوانەدا، هەست دەکەیت کە دەوڵەمەندیت.
بۆیە ئەوە دەکەیت کە نزیکەی هەمووان دەیکەن. ئەو مۆبایلە دەکڕیت کە ساڵێکە چاوت تێبڕیوە. هاوڕێکانت دەبەیتە دەرەوە. لە کۆتاییدا ئەو کێشەیەی ئۆتۆمبێلەکەت چاک دەکەیتەوە. ئەمەش شتێکی باشە — تۆ ئەم پارەیەت بەدەستهێناوە، و شایستەی ئەوەیت. بەڵام لێرەدا ئەو بەشە دەخەینە ڕوو کە کەس لە ڕۆژی وەرگرتنی مووچەدا پێت ناڵێت، و چۆن ئەم ڕۆژە دەتوانێت یەکەم هەنگاو بێت بەرەو وەبەرهێنان لە عێراق و دروستکردنی سەربەخۆییەکی دارایی ڕاستەقینە.
چیرۆکی عەلی و عومەر: چۆن بیرکردنەوەی وەبەرهێنان جیاوازە؟
با باسی دوو گەنجت بۆ بکەم کە لە هەمان مانگدا دەستیان بە کارکردن کرد، لە هەمان جۆری کاردا، و نزیکەی هەمان مووچە وەردەگرن. با ناویان بنێین عەلی و عومەر.
عەلی مامەڵەی لەگەڵ هەموو مووچەیەک دەکرد وەک ئەوەی کۆتا مووچە بێت. هەرچی بهاتایە ژوورەوە، دەچووە دەرەوە. جلی نوێ، نوێترین ئامێرەکان، و نانی ئێوارە کە لە وێنەکاندا زۆر جوان دەردەکەوت. تا ڕۆژی ٢٥ی هەموو مانگێک، هەژمارەکەی دەبووە بیابانێکی وشک. کاتێک خەڵک پرسیاریان لێدەکرد دەربارەی پاشەکەوتکردن و وەبەرهێنان، پێدەکەنی و دەیگوت: "لەو مووچەیە پاشەکەوت بکەم؟ ڕەنگە کاتێک پارەی زیاتر پەیدا بکەم."
عومەریش دەوڵەمەند نەبوو. هەمان ئەو شتانەی دەویست کە عەلی دەیویستن. بەڵام عومەر بڕیارێکی بچووک و تا ڕادەیەک بێزاکەری دا. پێش ئەوەی یەک دینار خەرج بکات، بەشێکی بچووکی لە مووچەکەی جیاکردەوە — سامانێکی گەورە نا، تەنها بەشێک کە زۆر هەستی بە نەبوونی نەدەکرد — و خستیە کار. نەک لە ژێر دۆشەکەکەدا، و نەک تەنها لە ئاڵتووندا. هەژمارێکی دەڵاڵی (وەسیت)ی کردەوە و دەستی کرد بە کڕینی پشک لە کۆمپانیا بەهێز و جێگیرەکان کە لە بۆرسەی عێراق (ISX) تۆمارکراون.
ئەو قوماری نەدەکرد، و بەدوای ئەو پشکانەدا نەدەکەوت کە هەمووان لە تێلیگرام باسیان دەکرد. ئەو کەمێکی دەکڕی، بە شێوەیەکی ڕێکخراو، لەو کۆمپانیایانەی کە بەڕاستی قازانج دەکەن و هەموو ساڵێک قازانجی دابەشکراو دەدەن بە پشکدارەکانیان. شتێکی بێزارکەر، جێگیر، و ڕاستەقینە.
بۆ ساڵی یەکەم، هیچ شتێکی دراماتیکی ڕووی نەدا. پاشەکەوتەکەی عومەر زۆر بچووک دیار بوو لە چاو شێوازی ژیانی نوێی عەلی. ئەگەر کەسێک وەک براوە دەربکەوتایە، ئەوا عەلی بوو.
بەڵام پارە شتێکی سەیر دەکات کاتێک وازی لێدەهێنیت تا کەڵەکە بێت. ئەو قازانجە دابەشکراوانەی عومەر وەریگرتن؟ خەرجی نەکردن — بەڵکو پشکی زیاتری پێ کڕین. و ئەو پشکە نوێیانەش قازانجی تایبەت بە خۆیان دا. بە هێواشی و بە بێدەنگی، ئەو بەشە بچووکەی دەستی کرد بە گەشەکردن بە تەنیا، تەنانەت لەو مانگانەشدا کە هیچ شتێکی تێ نەکردبوو.
با چەند ساڵێک بچینە پێشەوە. عەلی هێشتا لە مووچە بۆ مووچە دەژی، و هێشتا دەڵێت "ساڵی داهاتوو دەست پێدەکەم." لە هەمان کاتدا، عومەر خاوەنی پۆرتفۆلیۆی وەبەرهێنانێکی ڕاستەقینەیە — پارەیەک کە کار دەکات لە کاتێکدا ئەو خەوتووە، پارەیەک کە لە مووچەیەکی بەرزترەوە نەهاتووە، بەڵکو لە خووێکی دارایی زیرەکانەوە هاتووە کە لە ڕۆژی یەکەمەوە دەستی پێکردووە.
هێزی کات لە وەبەرهێنانی دارایی
بەهێزترین شت کە لە سەرەتای ژیانی پیشەییتدا هەتە، مووچەکەت نییە. بەڵکو کاتە.
تۆ گەنجیت، و دەیان ساڵت لە پێشە. لە جیهانی وەبەرهێناندا، کات تاکە سوودێکە کە پارە ناتوانێت بیکڕێتەوە. ئەو ١٠٠,٠٠٠ دینارە عێراقییەی کە لە تەمەنی ٢٣ ساڵیدا وەبەرهێنانی تێدا دەکەیت، بەهای زۆر زیاترە لەو ١٠٠,٠٠٠ دینارەی کە لە تەمەنی ٤٠ ساڵیدا وەبەرهێنانی تێدا دەکەیت — نەک لەبەر ئەوەی پارەکە جیاوازە، بەڵکو لەبەر ئەوەی ساڵانی زیاتری لەبەردەستدایە بۆ گەشەکردن و دوو هێندە بوون لە ڕێگەی قازانجی کەڵەکەبوو.
ئامۆژگاری بۆ دەستپێکردن لە بۆرسەی عێراق
من لێرە نیم بۆ ئەوەی بەڵێنی دەوڵەمەندبوونی خێرات پێ بدەم. بازاڕی دارایی بەرز دەبێتەوە و نزم دەبێتەوە. هەر کەسێک گەرەنتی قازانجی خێرات پێ بدات، ئەوا وەهمت پێ دەفرۆشێت. وەبەرهێنانی ڕاستەقینە هێواشە، هەندێک جار بێزارکەرە، و پێویستی بەوەیە کە فێر ببیت پێش ئەوەی هەنگاو بنێیت.
لێرەدا گرنگترین یاساکان بۆ کەسانی سەرەتایی دەخەینە ڕوو:
- تێبگە لەوەی چی دەکڕیت — لەو کۆمپانیایانەوە دەست پێبکە کە دەتوانیت بەڕاستی لێکۆڵینەوەیان لەسەر بکەیت و لە مۆدێلی کارکردنیان تێبگەیت.
- تەنها پارەی زیادە وەبەرهێنان بکە — هەرگیز ئەو پارەیە وەبەرهێنان مەکە کە مانگی داهاتوو پێویستت پێی دەبێت بۆ دابینکردنی خەرجییە بنەڕەتییەکانی ژیانت.
- بەردەوامی گرنگترە لە بڕی پارەکە — پێویستت بە مووچەیەکی گەورە نییە بۆ دەستپێکردن. تۆوێکی بچووک بڕوێنە، هەموو مانگێک، و ئارامگر بە بۆ ئەوەی لێی گەڕێیت گەشە بکات.
دەرەنجام: یەکەم مووچەت تۆوێکە
بۆیە ئەم مانگە، پێش ئەوەی مووچەکەت ون ببێت، یەک شت تاقی بکەرەوە. بەشێکی بچووک دابنێ — تەنانەت ئەگەر ١٠٪یش بێت — و دەستی لێ مەدە. وەک سەرەتایەک بۆ داهاتووی دارایی خۆت سەیری بکە، نەک وەک پارەیەک کە لەدەستت دابێت.
یەکەم مووچەت تۆوێکە. دەتوانیت ئەمڕۆ بیخۆیت، یان دەتوانیت بیڕوێنیت و بۆ تاهەتایە لە بەری دارەکە بخۆیت.
باشترین کات بۆ ڕواندنی دارێک بیست ساڵ لەمەوبەر بوو. دووەم باشترین کات ئەو ڕۆژەیە کە یەکەم مووچەت وەردەگریت. ئەو ڕۆژەش ئێستایە. دەست پێبکە.
ئەمە یەکەم پۆستە لە زنجیرەیەک بۆ گەنجانی عێراقی کە دەیانەوێت سامانی ڕاستەقینە دروست بکەن، بە هێواشی و بە جدی، و لە بنەماکانی ڕۆشنبیری دارایی تێبگەن. لەگەڵمان بن — لە جاری داهاتوودا، باس لە چۆنیەتی کردنەوەی هەژمارێکی بازرگانی و نانەوەی یەکەم هەنگاوت لە بۆرسەی عێراق دەکەین.